Böbrek Yetmezliği
Böbreğin,
işlevlerinden bir bölümünü ya da tümünü yerine getiremez duruma
gelmesi. Böbrek yetmezliği akut ya da kronik tipte olabilir.
Akut
böbrek yetmezliğinde, vücuttan atılan idrar miktarı azalır; kandaki
azotlu madde, potasyum, sülfat ve fosfat düzeyi olağanüstü yükselirken,
sodyum, kalsiyum ve karbon dioksit düzeyi olağanın çok altına düşer.
Genellikle hasta altı haftada ya da daha kısa sürede iyileşir. Böbrek
yetmezliğinin başlıca nedenleri, böbrek borucuklarının ilaçlarla ya da
karbon tetraklorür, aseton, etilen glikol gibi organik çözücülerle
yıkıma uğraması; cıva, kurşun ve uranyum bileşiklerinin dokulara
yerleşmesi; aşırı kan kaybına ya da kan basıncının yükselmesine yol
açan ağır yaralanmalar ya da ameliyatlar; ağır yanıklar ve kan nakli
uyuşmazlığıdır. Böbreğin kabuk bölgesini yıkıma uğratan hastalıklar,
bakterilerden ileri gelen ağır böbrek hastalıkları, böbreğin iç
bölgesini yıkıma uğratan şeker hastalığı, böbreklerde aşırı miktarda
kalsiyum tuzlarının birikmesi de böbrek yetmezliği ne yol açabilir.
Karaciğer hastalıkları, böbrek atardamarlarının ve idrar yollarının
tıkanması ise genellikle akut böbrek yetmezliğine, ender olarak da
belirti vermeden gelişen kronik böbrek yetmezliğine neden olur. Böbrek
yetmezliği, zamanla kalp yetmezliği, akciğer ödemi ve vücutta aşırı
potasyum birikmesi gibi ikincil bozukluklara yol açabilir.
Kronik
böbrek yetmezliği genellikle uzun süren bir böbrek hastalığının
sonucudur. Bu hastalıkta kanın asitliği artar, kemiklerde kalsiyum
kaybı ve sinir hücrelerinde yozlaşma görülebilir.
Kronik böbrek
yetmezliğinde, böbrekler çalışma kapasitelerinin yüzde 90'ını
yitirinceye değin, hasta yaşamını sürdürebilir. Böbreğin büyük bir
bölümü çalışamaz duruma geldiğinde, geri kalan sağlam bölüm bu açığı
karşılamak üzere etkinliğini artırır. Hatta böbreklerden biri
alındığında, öbür böbrek bütün yükü karşılayabilmek için hem irileşir,
hem de daha çok çalışır. Her iki böbrekte de yetmezlik söz konusu
olduğunda, genellikle hastaya diyaliz yapmak üzere yapay böbreğe
başvurmak gerekir. Haftada iki üç kez, yaklaşık 12 saat kadar uygulanan
yapay böbrek tedavisi, bir iki ay içinde böbrek yetmezliğinin bütün
tehlikeli belirtilerini yok edebilir. Daha hafif yetmezliklerde ise bu
makine, böbrek dokusunun dinlenmesine ve kendi kendini onarmasına
yardımcı olur. Diyaliz tedavisinin yeterli olmadığı durumlarda ise
böbrek nakli düşünülebilir.
(Konuyla ilgili sık aranan kelimeler;böbrek tedavisi, kronik böbrek yetmezliği, böbrek yetmezliği tedavisi)
